Měrčin Nowak-Njechorński

narodźi so 13. junija 1900 w Njechornju. Wot 1919 do 1929 studowaše wuměłstwo w Lipsku, Drježdźanach, Praze a Waršawje. Zahorjeny skutkowaše w serbskich studentskich cyłkach, towarstwach a w Skole. Wot 1929 hač do pušćenja z politiskich přičin 1933 dźěłaše w redakciji Serbskich Nowin. 1941 woženi so z Martu Šołćic z Budyšinka, mandźelstwo wosta bjez dźěči. Po nawróće z wójny bě wot 1947 šefredaktor Noweje doby, wot 1950 hač do wotchada na wuměnku 1969 šefredaktor Rozhlada. Skutkowaše we wjacorych čestnohamtskich zastoństwach. Zemrě 6. Julija 1990 w ródnym domje. Jeho row je w Hrodźišću.

W dwacetych lětach postaji sej Měrćin Nowak-Njechornski žiwjenski zaměr, być "moler, słužownik a wěšćer" serbskeho luda. Nimoměry płódnje tute předewzaće dopjelni.

Jako tworjacy wuměłc bě sej stajił nadawk, stworić po přikładźe tamnych słowjanskich ludow serbske narodne wuměłstwo. Nawjazujo na ludowe wuměłstwo zjednoći mytologiju a folkloru z romantiskim widom na wjesne žiwjenje zašłosće. Jeho wódne muže, lutki, zmije a tamne postawy z bajow, powěsćow a ludowych spěwow přeswědčachu. Ze zwobranjenjom narodnych tradicijow zwurazni zdobom narodne začuća a žedźby. Serbski lud jeho twórby zrozumi, je přijimowaše a lubowaše. Molerja z lipowym łopješkom sej česćeše jako narodneho wuměłca. W starobje sta so moler serbskeho luda moler serbskich dźěči.

Jako nowinar a spisowaćel, znaty tež pod pseudonymom "Bobak", bě woblubowany awtor. Z njeličomnymi nastawkami, skicami a tójšto knihami wobohaći serbske pismowstwo. Mištersce wobknježeše serbsku rěč a wuwi swojorazny ludowy stil. Dokonješe pisać poetisce runje tak kaž ze šćipatej ironiju. "Krabat", jeho najwuspěšniša kniha, přełoži so do wjacorych rěčow. Jeho mjeno ma trajne městno w serbskej publicistice a literaturje.

Jako přewožowar přenjese swětosławnych awtorow kaž Gorkeho, Gogola, Puškina, Čechowa  a Čapeka do serbšćiny. Rusku a čěsku rěč bě sej sam přiswojił. Znajomosće tež dalšich wo jeho hłubokim poćahu k wšemu słowjanskemu.

Jako ludowědnik zaběraše so z nałožkami a narodnymi drastami, wozjewi wjacore studije a spisa scenarije za dokumentarne filmy. Material k tomu nazběra sej wosebje w młodych lětach na mnoho pućowanjach po Łužicy. Jako kulturnik zasadźowaše so z hłubokim přeswědćenjom za swoje serbske a słowjanske, po 1945 tež socialistiske ideale. Wojowaše za swój són wo narodnej a socialnej runoprawosći serbskeho luda.

Dom Měrćina Nowaka-Njechorńskeho

přepoda so 19.junija 1999 zjawnosći. Swoju ležownosć z domom a ateljejom bě wuměłc wotkazał Domowinje muzej a serbske kuklturne schadźowanišćo. Po wobšěrnych ponownjenskich dźěłach wosebje na domskim so přeće zwoprawdźi.

Klamarnja je podobnje zarjadowana, kaž bě ju Měrćin Nowak-Njechorński w dźěćatstwje znał. Wulke předawanske blido a polcy so po dodźeržanych originalach nowe natwarichu. Bydlenska stwa je wostała njepřeměnjena tajka, kaž běštaj ju Nowakec mandźelskaj hač do jeju smjerće wužiwałoj. W dalšich rumnošćach předstaja so wobłuki, kiž  wobliwowachu Njechorńskeho wuwiće a tworjenje. Wopytowar zhoni wo Serbach we wuchodnym Budyskim kraju, po kotrejž bě sej Nowak swoje wuměłcowe mjeno stwotił, wo njewšědnych swójbnych a nabožnych poměrach za čas jeho dźěćatstwa a wo wuměłskim wušiwanju jeho sotrow.

Žiwjenju a skutkowanju Měrćina Nowaka-Njechorńskeho stej wěnowanej dalšej rumnosći. Bjezposrědni zaćišć wo jeho tworjenju jako moler a spisowaćel dóstanje wopytowar w originalnje zarjadowanym ateljeju. Wo jeho wulkej lubosći k přirodźe swědči zahrodka, jeho paradiz-zahrodka. Łubja domskeho je wutwarjena na schadźowanišćo za něhdźe 20 wosobow.

Tu wobsteji móžnosć za wobhladanje filmow, za přednoški, čitanja a zhromadźizny.

bus:
busowe zastaniščo,
wotbočka Njechorń
(linija Budyšin - Wóspork)

busowe zastaniščo Njechorń
(linija Budyšin - Wóspork přez Hrodźišćo)

ćah:
dwórnišćo Pomorcy